Verschijningen in het bos

knockomagh wood fionn grosse
Knockomagh Wood, screenshot Google Streetview van FF. Oorspronkelijke opname: fionn grosse

 

Magisch was onze wereld toen wij nog niet konden lezen; magisch zou hij gebleven zijn als we nooit naar school waren geweest en ons nooit onze onzichtbare vrienden uit ons hoofd hadden laten praten door onze ouders. Verbluffende en onverklaarbare inzichten komen vaak uit ongeschoolde breinen. Ze zeggen zelfs dat kinderen zich tot hun vierde hun vorige levens kunnen herinneren. Dat is voordat de eerste schooldag aanbreekt. En toch, wij geletterden zijn niet voorgoed verloren. Ook wij kunnen de weg terug vinden naar Alice in Wonderland. Het gaat niet vanzelf en ze moeten dan weten waar en hoe we moeten zoeken.  Wie volhoudt, staat op zeker magisch moment ineens oog in oog met het het witte konijn dat hem de holle boom in zal leiden. En zal dan zonder moeite het schilderij Wolkewei binnen kunnen stappen zoals Erik in het Klein Insectenboek. Onze eindeloos analyserende geest lijkt op een paard dat op hol is geslagen. Slagen we erin, het in te tomen, dan zullen de wonderen weer onze kant op komen. Ierse boeren verkeerden rond 1900 in ieder geval nog deels in de wereld der wonderen, getuige dit verhaal van de Ierse dichter William B. Yeats dat hij rond 1900 optekende op een landweggetje in Connemara:

De dame in het wit

“Een man vertelde mij dat op een dag, als kind, hij met een vriendje een veld in liep om een paard te vangen. Er lagen veel zwerfkeien en het was dicht begroeid met hazelaarbosjes, jeneverbes en zonneroos, zo dicht dat hij tegen zijn vriend zei: “Ik wed dat als ik door dat bosje daar iets gooi, het daar blijft hangen.” Hij raapte een droge koeienvlaai op en mikte. Maar zo gauw die de takken raakte, begon de mooiste muziek te spelen die hij ooit had gehoord. Geschrokken renden ze weg, maar ze konden het toch niet laten om een eindje verderop even om te kijken.  Rond het bosje zagen ze een in het wit gehulde vrouw rondjes lopen, steeds maar rond en rond.  De man vertelde: ‘Eerst was het een vrouw maar daarna werd het een man, en ook die bleef maar rondjes lopen om dat bosje.’

Yeats commentaar: “Ik discussieer vaak over de ware aard van zulke verschijningen, maar ben dan geneigd verstrikt te raken in ingewikkelde argumentaties. Ik leer hierin van Socrates. Toen deze eens een intellectuele mening hoorde over de Nimf van de Illyssos, antwoordde hij: “Wat gewone mensen mij erover vertellen, is genoeg voor mij”. Soms geloof ik dat de natuur overal wemelt van onzichtbare wezens; mooi, lelijk, grotesk, wijs en goedhartig, gemeen of dwaas. Velen zijn mooier dan alle mensen die ik ooit heb gezien. En ze zijn niet ver als we wandelen waar wij plezierig rustige momenten kunnen beleven. Als kind ging ik nooit een bos in zonder de verwachting dat ik elk ogenblik iets of iemand kon ontmoeten waar ik lang naar had uitgekeken, ook al wist ik niet precies wat ik zocht. Ook nu ik ouder ben struin ik nog steeds, zo gauw ik kans zie, even snel een stukje bos of hakhout in, hoe onbetekenend ook. Vaak zijn het onbenullig lijkende stukjes natuur die andere mensen niet lijken te zien. Ook daar ervaar ik zo’n uitstapje als uitermate spannend, zo sterk heeft dit gevoel van verwachting mij nog altijd in haar greep.”

Schoonheid als een poort uit het Net

Hij vervolgt: “Ik zal nooit geloven dat een zonsondergang niets meer is dan alleen dat. Onze voorvaderen zagen daar hele menigten doden voor zich, die als schapen hun herder de zon volgden, mee de diepte van de nacht in.  En als ze die al niet meer zagen, voelden zij in ieder geval gewaar een vage aanwezigheid, een bijna onmerkbare beweging.  Zelfs zonder dat, kan alleen de pure ervaring van schoonheid, als die sterk genoeg is, een poort vormen die ons uit het Net kan leiden. In dat Net werden wij gevangen toen we geboren werden en deze wereld betraden.”

“Maar als de ervaring van schoonheid  geen poort kan worden, blijft je ervaring vluchtig en zal niet beklijven, niet aarden. Als hij niets achterlaat, kun je beter thuis blijven bij je haardvuurtje en je hapjes. Of gaan sporten om als een kip zonder kop heen en weer te gaan rennen. En dat in plaats van kijken naar de fijnst denkbare schouwspelen die we gewoon kunnen vinden om de hoek, in de natuur… zoals het tere spel van licht en schaduw dat je ziet als de wind strijkt en wappert over pas uitgebotte groene bladeren.”

Ode aan de eenvoudigen van geest

“Bevrijd uit doolhoven van intellectuele contradicties kom ik eindelijk tot mezelf en zeg:  zeker bestaan ze, deze goddelijke wezens!  De enigen die hun bestaan ontkennen zijn wij en dat is alleen omdat wij niet langer eenvoudig en niet langer wijs kunnen zijn.  Door alle tijden heen zijn het steeds de eenvoudige, natuurlijk wijze mensen die hen waarnemen en zelfs met hen spreken. ‘Zij’ leven hun boeiende levens dichtbij ons. En als wij erin slagen opnieuw eenvoudig te zijn, zullen wij ook na onze dood  in hun gezelschap verkeren. ”

(Vrij vertaald verhaal uit Yeats’  The Celtic Twilight, verschenen in 1900. Ik denk bij deze laatste passage aan de tekst Altamont van Aphrodites Child: ‘We are the rolling people. The waiting people. The why people. The tambourine people. The alternative people. The angel people’.  (FF))

Naschrift

Yeats vertelt niet hoe precies we ons eigen witte konijn terugvinden. Zelf heb ik wel een idee.

Wat hij ‘verstrikt in tegenstrijdige argumenten’ noemt, is niets anders dan onze bezige geest die op de automatische piloot doorgaat met analyseren en benoemen, ook als dat helemaal niet hoeft. Onze ratio heeft ons welvaart, wetenschap en beschaving gebracht, welstand en vooruitgang. Ik vind het een prachtig instrument, alleen zijn we het sleuteltje kwijt waarmee we het uit kunnen zetten. Dat sleuteltje is niet reddeloos verloren.

Inspirerend in dit opzicht is het taoïsme omdat het ons leert hoe we de wereld  kunnen ervaren als een kind. Zen is een bekende toepassing ervan, maar niet iedereen kan het geduld opbrengen dat deze ontwikkelingsweg vereist. Er bestaan legio andere wegen naar je Bron en ieder vindt uiteindelijk zijn eigen pad. Mijn boek Esoterie in Begrijpelijke Taal is geschreven om te helpen bij deze zoektocht.

 

Eén reactie

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *