Anderhalve-meter-samenleving; Kleren van de Keizer?

“De kleren van de keizer”

Dit sprookje van Hans Christian Andersen heeft altijd nogal tot mijn verbeelding gewerkt. Voor wie het niet kent: Er was eens een keizer, een keizer die nogal ijdel was. Hij droeg de mooiste kleren, zijn kleermakers maakten alsmaar mooiere en duurdere gewaden, maar de keizer werd steeds sneller verveeld. Op een moment beval hij zijn kleermakers een gewaad te maken van een “stof die niet bestaat”.

Rondreizende kleermakers die wel wat in dit gat in de markt zagen kwamen aan het hof en vertelden aan de keizer dat zij een uniek en nog nooit vertoond kledingstuk konden maken, van een stof die alleen zichtbaar is voor heel slimme mensen. Zowel de keizer als zijn onderdanen durfden niet te zeggen dat ze het gewaad niet zagen, dan zouden ze immers voor dom aangezien worden. Zijn onderdanen riepen dat het gewaad hem prachtig stond en iedereen ging er in geloven. Pas toen een kind in het volk onbevangen riep dat de keizer in zijn blootje liep, zag de keizer het bedrog in. Toen waren de kleermakers inmiddels alweer, fors verrijkt, gevlogen.

“Het” vaccin

Op de persconferentie van 6 mei jl. zei minister Hugo de Jonge wat onze stip op de horizon is: “Wanneer is het coronavirus niet meer allesbepalend voor onze samenleving? Dat is uiteindelijk pas het geval als er een vaccin is”. “Het” vaccin als zaligmakende Heiland. Het enige middel om het virus te “verslaan”. Begrijp mij goed, ik ben géén antivaxxer. Maar het kan nog wel even duren voor er een deugdelijk vaccin is. Bovendien is het een illusie te denken dat je dan van alles af bent.

Kudde-immuniteit

Wat is er ineens gebeurd met het concept van de “kuddebescherming”? Wij leven in een wereld vol met virussen, parasieten, bacteriën. Het houdt onze immuniteit op peil. Op onze huid en in onze darmen zit een biodiversiteit aan bacteriën, miljarden, pathogenen en niet-pathogenen. Zij zorgen voor de spijsvertering, de stoelgang en, last but not least, voor onze immuniteit. Door al vroeg met virussen, schimmels en bacteriën te leven, versterken we ons immuunsysteem.

Door de hele dag de vellen van je handen te wassen, was je niet alleen het coronavirus weg, maar ook allerlei goede, commensale bacteriën die je afweer in evenwicht houden. –Daarom is het ook niet verstandig je schaamlippen en vagina met te sterke zeep te wassen. Dan kan de Candida (schimmelsoort) namelijk de overhand krijgen.– Door elkaar te knuffelen wint je darmflora aan diversiteit en verbetert je afweer.

Virusload

Nu is deze variant van het coronavirus voor onze immuniteit een “nieuwe”. Dus de afweer ertegen moet nog opgebouwd worden. Dit kan met een vaccin met verzwakt of gedood virus. Maar het kan natuurlijk ook door af en toe een kleine hoeveelheid virus tegen te komen. Het gaat natuurlijk én om de hoeveelheid viruspartikels die op je afkomt (de virusload) en om je gezondheid, je afweer, als je “gastheer” van deze viruspartikels bent.

In de pré-coronatijd zag ik tijdens een dagdienst op de dokterspost tussen de 20 en 30 patiënten achter elkaar. Een dag lang in een kamertje van 3×4 meter zonder echt goede ventilatie. Soms met hele gezinnetjes tegelijk kwamen de patiënten binnen. Iedereen kreeg een hand. Weliswaar waste ik dan tussendoor mijn handen goed, maar ik kreeg op zo’n dag toch altijd wel een behoorlijke load aan virussen, schimmels en bacteriën over mij uitgestort. Aan het eind van de dag voelde ik me dan vaak wat viraal en rillerig. Maar, afkloppen (!), ik ben in de 25 jaar dat ik huisarts ben nooit ziek geweest. Natuurlijk nam ik wel altijd een griepprik. En probeer ik gezond te leven, met veel bewegen, gezonde voeding, ontspanning en een goede nachtrust.

Thuisblijven

In leefstijl zit dus een belangrijk deel van het verhaal. “Thuisblijven!” moesten we van het kabinet. Alleen voor een kort ommetje mochten we eruit. De kwetsbare mensen in het verpleeghuis mochten helemaal de deur niet uit en hadden alleen de veelal onvoldoende met maskertjes, schorten en handschoenen uitgeruste verplegenden en verzorgenden om zich heen. Kinderen en mantelzorgers worden geweerd. De jeugd werd aanvankelijk bij elkaar weggehouden.

Natuurlijk moesten we wel in deze “crisis-modus”, de IC’s moesten immers niet nog verder overbelast worden. Je weet niet goed wat je te wachten staat. De maatregelen hebben de curve van opnames op de IC’s gelukkig doen afbuigen. Maar er is meer dan alleen IC opnames en het tellen van de hoeveelheid mensen die overleden zijn aan het virus. Veel meer. Dat verwoordt Marcel Olde Rikkert, hoogleraar ouderengeneeskunde aan de Radboud Universiteit Nijmegen, zo mooi. Of Klinisch Ethicus dr. Erwin Kompanje.

Het “nieuwe normaal” en de “anderhalve-meter-samenleving”

Ineens was er het “nieuwe normaal” en de “anderhalve-meter-samenleving”. Zonder dat we van het OMT een goede onderbouwing hebben gekregen (zeker, iemand die binnen anderhalve meter in je gezicht hoest of niest kan zijn bacillen op je overbrengen; maar kan gewoon langslopen binnen die afstand gevaarlijk zijn?). In het OMT zitten, met alle respect, veel specialisten die gewend zijn door een microscoop naar “de wereld” te kijken, maar weinig of geen generalisten met een helikopterview. Of wiskundigen of natuurkundigen die de invloeden van weer, klimaat en de mogelijkheid dat dit virus als aerosol veel langere afstanden zou kunnen afleggen in ogenschouw nemen. In ieder geval weten we niet goed wat de afwegingen zijn bij het OMT en het er uit voortvloeiende advies aan het Kabinet.

Is het afbuigen van de curve louter aan de “anderhalve meter maatregelen” toe te schrijven en moeten we daar nu de komende jaren zo mee doorgaan?  

Kuifje en “de Zonnetempel”

Het doet mij denken aan een aflevering van de strip van Kuifje: “De Zonnetempel”. Hierin zijn Kuifje, Kapitein Haddock en Professor Zonnebloem door de Inca’s tot de brandstapel veroordeeld. Kuifje mocht wel de dag en de tijd van de executie kiezen. Slim als hij is wist hij dat er een zonsverduistering aan zat te komen en koos dag, uur en de minuut dat de zonsverduistering verwacht werd. Iedereen was zodoende gered van de brandstapel en Kuifje werd voor altijd door de Inca’s als een god vereerd.

Ga naar buiten

Inmiddels is gelukkig wel duidelijk geworden dat je buiten veel minder kans heb om besmet te worden. In de Volkskrant van 20 mei jl. werd een onderzoek van Hongkongse wetenschappers aangehaald: onder 7.324 coronabesmettingen in China was één geval van iemand die het virus buitenshuis opliep. Er is dus nog hoop voor de festivals.

Terug op honk

Wij zijn inmiddels sinds vorige week weer terug op onze vertrouwde praktijk in Gezondheidscentrum Rijnland. Dit omdat de Corona-spoedpost, die eerst in ons gezondheidscentrum gehuisd was, zodanig afgeslankt en verplaatst kon worden dat wij weer terug konden verhuizen. Het voelt als thuiskomen. Helaas konden wij alleen onze super gezellige kinderhoek in de wachtkamer natuurlijk niet meer terugplaatsen.

  

De spreekuurconsulten zijn alleen op afspraak en wijd uit elkaar gepland zodat er een minimum aan tegelijkertijd wachtende patiënten is. Overal zijn plaklinten, “voetjes” en pijlen geplakt om de juiste looproute aan te geven. Dat levert soms wat hilarische momenten op omdat je, als je de voetjes al te letterlijk neemt, je rondjes kan blijven lopen. Zoiets als de Janssens in “Kuifje en het Zwarte Goud”.

Heeft de Keizer nu wel of geen kleren aan?

7 reacties

  1. Mark Koops
    Mark Koops zegt:

    Erg mooi stuk Happy, dank je wel … moge twijfel en ratio het winnen van moralisme en Zeker-Weten… laten we hopen op de Erasmus en Descartes in ons allen …

    • Happy's Zone
      Happy's Zone zegt:

      Precies, Mark. Er moet altijd ruimte blijven voor twijfel. Niet alles voor zoete koek aannemen. Onderzoek alle dingen en behoudt het goede. Gelukkig mag dat in Nederland

  2. Avatar
    Peter zegt:

    Heerlijk stuk weer Happy. Moest denken aan een onderzoek waarbij ze boerderij kinderen vergeleken met stadse kinderen. Hierin werd gekeken naar weerstand, hoe vaak ze zien waren, verkoudheidjes hadden etc.
    Resultaat je raad het al, die boerderij kinderen, die veel meer met allerlei bacteriën in aanraking kwamen waren veel minder vaak ziek dan de stadse kinderen.
    Met andere woorden ze hadden veel meer weerstand opgebouwd.

    • Happy's Zone
      Happy's Zone zegt:

      Ja, Peter. Als je in je jeugd “te schoon” wordt opgevoed en weggehouden van bacteriën, virussen en allergenen loop je het risico hyperreactiviteit, astma etc op te lopen. Ik heb vandaag “buitengym” op het parkeerterrein voor de sportschool gedaan. Het waren ideale omstandigheden. Man, wat knap je daar van op!

  3. Avatar
    Huub van Haasteren zegt:

    Probleem 1 is de exit-strategie om uit de lock-down te komen, maar probleem 2 is idd hoe we daarna van de 1,5 meter af komen. En als tzt blijkt dat het nergens op gebaseerd was dan zie ik de schadeclaims van het bedrijfsleven al voor me. Maar ja, ik weet nog dat het OMT in het begin zei dat de scholen niet dicht hoefden en dat daar veel weerstand tegen kwam. En wat als het OMT destijds gezegd zou hebben dat mensen buiten gewoon hun gang konden gaan terwijl bijna alle getroffen landen in complete lock-down zaten? Ik denk dat het OMT redelijk maar zeker niet perfect gehandeld heeft, maar ik ben i.i.g héél blij dat ik niet in Engeland, de USA, Brazilië of Wit-Rusland woon…;-)

    • Happy's Zone
      Happy's Zone zegt:

      Dank voor je reactie, Huub. Je hebt gelijk, het kan véél slechter. Ik ben niet voor niets in Nederland blijven wonen, werken en leven. Het is ook heel fijn dat je een open discussie kan hebben in Nederland en af en toe een kritisch geluid mag laten horen.

  4. Avatar
    Huub van Haasteren zegt:

    Inderdaad, vooral kritisch blijven. Maar ik heb patiënten gesproken die het aan de ene kant bagatelliseren en hun vrijheid terug willen maar die nog geen minuut later vertellen zich te ergeren aan mensen die in de supermarkt te dichtbij komen. Zoveel hypocrisie als de laatste tijd heb ik nog nooit gezien…

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *