Beau Brummell in 2020

(Beau Brummell)

Het leven is heerlijk, het leven is mooi

Maar – vlieg uit in de lucht en kruip niet in een kooi

Mens, durf te leven

Je kop in de hoogte, je neus in de wind

En lap aan je laars hoe een ander het vindt

Hou een hart vol van warmte en van liefde in je borst

Maar wees op je vierkante meter een Vorst!

Wat je zoekt, kan geen ander je geven

Mens, durf te leven!

(Dirk Witte, 1917)

Van een geslaagd schilderij bestaat er maar één. Zou dat ook kunnen gelden voor een stoel, een auto of een taart? Snobs vinden van wel; die reizen naar Italië om zich schoenen aan te laten meten of een schitterend maatpak. In Beieren bestaat een heel ander soort eigenheid; daar kun je op je eigen paard nog steeds van herberg naar herberg trekken. Als je een zomers ‘gedroomd paardrijden’ onderneemt in het zoete Beierse land, zal tegen de tijd dat de zon ter kimme neigt, een stalknecht je dier bij de leidsels nemen. Je trekt je terug rond de zwartberookte schouw met bier, Schweinebraten en Sauerkraut bij de hand. En de volgende ochtend zul je verder trekken met een fris ros, de wilde manen wapperend in de wind. Je paard is niet de auto van vroeger, want je paard heeft een eigen karakter omdat het leeft. Alleen als het geslacht is en keurig in mootjes bij de slager ligt, zal het net als een auto dode handelswaar zijn. In de dood is alles gelijk, alle levende have is uniek. (Veel autoliefhebbers kennen hun wagen wel degelijk eigenheid toe, maar dat werkt anders; de auto is dan een icoon geworden, een heiligenbeeld dat zij met hun bezieling leven inblazen. Los daarvan blijft het ding zo dood als een pier. Het wordt nooit een biologisch wezen.)

Van alle grassprietjes, boomblaadjes,  bloemkelkjes op aarde zijn er geen twee identiek. Eenvormig zijn alleen fabrieksproducten, maar dat is gelijk wel bijna alles wat er te kopen valt. De alomtegenwoordigheid van het  fabrieksproduct maakt het moeilijk om wat je draagt, wat je eet of wat je gebruikt een eigen stijl te geven. Je kunt nog steeds je eigen levensstijl maken, maar dan moet je zoeken naar kleine winkeltjes met bijzondere productielijnen, antiquiteiten, curiosa. Zij bestaan op eilanden in de tijd, want ooit was alle productie individueel, antiek of zelfgemaakt. Elk huishouden van Jan Steen of boerenkermis van Breughel getuigt daarvan.

Het kan nog steeds: je eigen brood maken, je eigen bier brouwen, je eigen zeep zieden, je eigen leer looien, priegelen in uurwerken van persoonlijke makelij, in je schuur zelf stangen lassen tot een hoogst eigen ‘fiets’. Brood en bier lukken mij nog wel, maar verder is het mij denk ik niet gegeven om al te veel zelf te maken. Het bijeengaren van materialen alleen al kost je een dagtaak, en dan moet de constructie nog beginnen. Ik heb twee linkerhanden, dus liever betaal ik de mensen die dat kunnen en nog leuk vinden ook.

Of ik koop niets meer en ben tevreden met wat ik heb. Net als iedereen heb ik een flink aantal voorwerpen: boeken, kledingstukken, gereedschappen. Als ik die dingen al heb. Want als mens heb ik alles maar te leen. Het enige dat echt van mij is, is het eigen lichaam. Ieder lichaam is als elk grassprietje volkomen uniek. Sommige mensen vinden zichzelf wat al te uniek. Menige puber loopt jarenlang met een beugelbekkie. Doel: hetzelfde gebit te krijgen als iedereen. En bevalt uw neus, uw wenkbrauw, ja zelfs uw edele deel (De Playboypoes!) u niet? Dan is er altijd nog de plastische chirurgie. Een plastisch chirurg beweegt zich in de omgekeerde richting van een kunstenaar. Hij maakt van een authentieke neus een mode-neus. Een kunstenaar maakt juist van een modeneus of een gewone neus ‘de neus’, de neus zoals alleen Rembrandt die getekend kan hebben. Maar de mode volgen is een bewuste keuze, het kan ook de andere kant uit. Iedereen kan van zijn bestaan een objet d’art maken.

Beau Brummell (1778-1840) is een beroemd voorbeeld. Deze beleefde Brit was de eerste dandy die ooit het levenslicht zag. Toen het burgerdom, de middenklasse ontstond, begonnen mensen massaal in gedekte tinten te lopen. De bonte boer, de adellijke praalhans en roomse prelaat verdwenen uit het straatbeeld, en als bij toverslag, als natuurlijke antipode van de kleinburger, verscheen ineens de dandy. Als eerste paradijsvogel werd hij geboren naast de talloze wiegjes van het onmetelijke filisterdom. Sindsdien bezitten de dandy, de popster, de filmacteur een tijdloze en onweerstaanbare charme. Vaak willen hun aanbidders uit alle macht op hen lijken. Heeft een ontluikende ster eenmaal de sterrenstatus bereikt, dan zijn hun adepten vaak hun vijanden van vroeger. Het zijn dezelfden die hen treiterden toen ze nog klasgenoot waren. Het is zelfs nog sterker: sterren worden juist verafgood om dezelfde eigenschappen die hen in een vroeger stadium van hun leven pispaaltje maakten. ‘O Heer, vergeef hen, want ze weten niet wat ze doen’.

Of om met Dirk Witte te spreken:

Je leeft maar heel kort, maar een enkele keer

En als je straks anders wilt, kun je niet meer

Mens durf te leven

Vraag niet elke dag van je korte bestaan:

Hoe hebben m’n pa en m’n grootpa gedaan?

Hoe doet er m’n neef en hoe doet er m’n vrind?

En wie weet, hoe of dat nou m’n buurman weer vindt?

En – wat heeft ‘Het Fatsoen’ voorgeschreven?

Mens, durf te leven!

Ik steek dus een hart onder de riem van ieder schoolkind en iedere puber die zich pispaaltje voelt. En van iedere oudere die niet meer in het smalle malletje past dat de samenleving voor de gemiddelde mens heeft uitgedacht. Laat dus lekker de botox staan als het klimmen der jaren zich aftekent op uw konterfeitsel. Al word ik een mankepoot, ik wil dan trots hinken tussen de miljoenen gestroomlijnde voetstappen, om met gratie en neus in de wind te worden wat de provo’s ‘onnutte creatie’ noemen. Net als de grillige boom die de Chinese taoïst Tsjwang-tse beschreef omdat hij zo enorm opviel tussen alle andere. Hij bleef als enige oude exemplaar staan omdat houthakkers er geen rechte planken van konden zagen. Hier doet zich het merkwaardige verschijnsel voor dat juist die nutteloze boom met afstand de mooiste was die hij in het hele bos tegenkwam.

3 reacties

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *